Thursday, 20 February 2025

 

Majlis Ugama Islam Singapura

Khutbah Jumaat 

21 Februari 2025 / 22 Syaaban 1446H

Memperhalusi Adab Dalam Solat

Zumratal Mukminin Rahimakumullah,

Bertakwalah kepada Allah s.w.t. Patuhi segala suruhan-Nya dan jauhi segala larangan-Nya. Semoga kita menjadi mukmin yang berjaya di dunia dan akhirat. Amin, ya Rabbal ‘Alamin.  

Sidang jemaah yang budiman,

Cuba fikirkan soalan berikut: Apakah peranan adabdalam setiap amalan yang kita lakukan? Jika setiap rukun dan syarat telah disempurnakan, perlukah kita membangkitkan soal adab dalam ibadah dan ketaatan?

Untuk menjawab soalan ini, perhatikan kata-kata Abdullah Ibn Al-Mubarak r.h. yang bermaksud: “Barangsiapa yang meremehkan adab, dia akan terhalang daripada amalan-amalan sunnah. Dan barangsiapa meremehkan amalan-amalan sunnah, dia akan terhalang daripada amalan-amalan yang wajib.”

Jelas kita lihat bagaimana para ulama silam begitu prihatin mengenai soal adab dalam beramal. Rumusannya, adab menjadikan seseorang itu menjadi ‘peka sunnah’ ketika beribadah. Manakala mereka yang tidak memperlekeh amalan sunnah, besar kemungkinan kualiti ibadahnya yang wajib berada pada tahap yang lebih hampir kepada kesempurnaan. 

Oleh itu, bersamalah kita menjaga adab ketika kita bermunajat bersendirian kepada Allah. Jagalah juga adab ketika beramal secara beramai-ramai atau berjemaah.

Saudaraku yang dimuliakan,

Dengan Ramadan kembali menjelang pada hujung minggu hadapan, masjid-masjid akan dimakmurkan dengan pelbagai acara. Manakala malam-malam Ramadan akan dihidupkan dengan ibadah solatterawih, tadarus dan qiyamullail. Oleh itu, sebelum ia bermula, mimbar pada minggu ini dan minggu hadapan akan memberikan tumpuan khas, mempersiapkan setiap di antara kita untuk menerima kunjungan bulan Ramadan, dengan berbekalkan ilmu dan adab yang betul. Izinkan mimbar mengingatkan semula beberapa adab dalam melakukan solat berjemaah:

Pertama: Penampilan yang kemas dan bersih.

Pastikan kita berpakaian bersih, sopan, rapi dan wangi. Rasulullah s.a.w. amat menitikberatkan hal ini, khususnya ketika solat Jumaat. Para ulama seperti Imam As-Syafie r.h. berpandangan bahawa galakan ini merangkumi semua jenis ibadah, terutama yang dilakukan secara berjemaah. 

Berwangian dalam solat pula dapat membantu kekhusyukan. Manakala bauan yang kurang menyenangkan, seperti nafas dan pakaian yang berbau asap rokok atau keringat, hanya akan mengganggu kekhusyukan solat kita sendiri dan orang lain. Sedarlahadab ini bukan sahaja mencerminkan sikap hormat kepada rumah Allah, tetapi juga menjaga keselesaan jemaah lain.

Kedua: Solat dengan ṭuma’nīnah (yakni tenang dan tidak tergesa-gesa)

Dalam usaha kita menjaga dan memperbanyakkan solat, usahlah kita hanya mementingkan bilangan rakaat yang dilakukan. Utamakan juga kekhusyukandan ṭuma’nīnah dalam solat.

Rasulullah s.a.w. dikhabarkan pernah mengarahkan seorang lelaki untuk mengulangi solatnya sebanyak tiga kali. Kemudian, baginda s.a.w. menjelaskan tatacara melakukan solat, dengan menekankan elemen ṭuma’nīnah dalam setiap rukuk dan sujud. (Riwayat Imam Al-Bukhari)

Ketiga: Tidak mengganggu tetamu masjid yang lain

Pada suatu hari, Rasulullah s.a.w. sedang beriktikaf di sebuah masjid apabila kedengaran Al-Quran dibaca dengan suara yang lantang. Baginda s.a.w. menegur perkara itu dengan bersabda yang bermaksud: “Ketahuilah, setiap daripada kamu sedang bermunajat kepada Tuhannya, maka janganlah kamu mengganggu antara satu sama lain.” (Riwayat Abu Daud)

Bayangkan saudaraku, yang ditegur oleh Rasulullah s.a.w. bukanlah kata-kata kosong, atau perbuatan tidak berfaedah. Tetapi, bacaan ayat suci Al-Quran yang dibaca dengan kuat, lantas menimbulkan gangguan. 

Mari bersama menilai kembali kebiasaan kita ketika berada di dalam ruang solat. Contohnya, menggunakan atau bermain telefon, atau tidak mengaktifkan mod senyap. Bagaimana pula dengan latar belakang atau ‘wallpaper’ telefon yang memuatkan foto-foto personaliti tersohor atau mungkin juga ahli keluarga kita sendiri. Ini tentu sekali  mengganggu tumpuan sesiapa sahaja yang terlihat, terutama ketika rukuk. Begitu juga, pakaian yang tertera coretan kata-kata atau gambar yang boleh menjejas kekhusyukan solat orang lain wajar dielakkan.  

Keempat: Tidak Bergegas Keluar Selepas Solat

Rasulullah s.a.w. menganjurkan beristighfar dan berzikir selepas setiap solat, dan tidak tergesa-gesa meninggalkannya. Sesuai dengan firman Allah s.w.t dalam Surah An-Nisa, ayat 104:

Yang bermaksud: “Dan apabila kamu telah selesai solat, sebutlah dan ingatlah Allah sewaktu berdiri, duduk, dan berbaring. Dan apabila kamu telah merasa aman, maka dirikanlah solat itu. Sesungguhnya solatadalah kewajiban yang ditentukan waktunya atas orang-orang yang beriman.”

Sebagai adab selepas solat, usahlah kita bergegas bangun dan keluar kecuali ada keperluan. Elakkan mencapai telefon sejurus selepas memberi salam. Luangkanlah sedikit masa lagi untuk menundukkan hati, beristighfar, dan mengingati Allah, agar diberikan ketetapan iman di dalam diri.

Sidang Jemaah yang dirahmati Allah,

Marilah kita terus mempertingkatkan kualiti ibadah, terutama sekali solat, dari sudut adab dan perlaksanaannya. Dengan menjaga adab-adab ini, diharapkan ibadah kita menjadi lebih sempurna, lantas menguatkan iman dan sifat kehambaan di dalam jiwa. Amin, ya Rabbal ‘Alamin.

أَقُوْلُ قَوْلِي هَذَا وَأَسْتَغْفِرُ اللهَ العَظِيْمَ لِي وَلَكُمْ، فَاسْتَغْفِرُوهُ إِنَّهُ هُوَ الغَفُوْرُ الرَّحِيْم

 

KHUTBAH KEDUA

الحَمْدُ للهِ حَمْدًا كَثِيرًا كَمَا أَمَرَ، وَأَشْهَدُ أَن لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ سَيِّدَنَا مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ. اللَّهُمَّ صَلِّ وَسَلِّمْ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِهِ وَأَصْحَابِهِ أَجْمَعِينَ. أَمَّا بَعْدُ، فَيَا عِبَادَ الله، اِتَّقُوا اللهَ تَعَالَى فِيمَا أَمَرَ، وَانتَهُوا عَمَّا نَهَاكُم عَنْهُ وَزَجَرَ.

أَلَا صَلُّوا وَسَلِّمُوا عَلَى النَّبِيِّ الْمُصْطَفَى، فَقَدْ أَمَرَنَا اللهُ بِذَلِكَ حَيْثُ قَال فِي كِتَابِهِ العَزِيزِ: إِنَّ اللهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ يَـا أَيُّهَا الَّذِينَ ءَامَنُوا صَلُّوا عَلَيهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا. اللَّهُمَّ صَلِّ وَسَلِّمْ وَبَارِكْ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ. 

وَارْضَ اللَّهُمَّ عَنِ الخُلَفَاءِ الرَّاشِدِينَ المَهْدِيِّينَ سَادَاتِنَا أَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ وَعُثْمَانَ وَعَلِيِّ، وَعَن بَقِيَّةِ الصَّحَابَةِ وَالقَرَابَةِ وَالتَّابِعِينَ، وَتَابِعِي التَّابِعِينَ، وَعَنَّا مَعَهُم وَفِيهِم بِرَحْمَتِكَ يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ. 

اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِلمُؤْمِنِينَ وَالمُؤْمِنَاتِ، وَالمُسْلِمِينَ وَالمُسْلِمَاتِ، الأَحْيَاءِ مِنهُم وَالأَمْوَاتِ. اللَّهُمَّ ارْحَمْنَا وَارْحَمْ وَالِدِينَـا وَارْحَمْ أُمَّةَ نَبِيِّنَا مُحَمَّدٍ أَجْمَعِينَ. اَللَّهُمَّ أَصْلِحْ وُلَاةَ أُمُوْرِنَا، وَوَفِّقْهُمْ لِمَا فِيْهِ صَلَاحُ الأُمَّةِ أَجْمَعِينَ. اللَّهُمَّ وَلِّ أُمُوْرَنَا خِيَارَنَا، وَلَا تُوَلِّ أُمُوْرَنَا شِرَارَنَا، وَارْفَعْ مَقْتَكَ وَغَضَبَكَ عَنَّا، وَلَا تُسَلِّطْ عَلَيْنَا بِذُنُوبِنَا مَنْ لَا يَخَافُكَ وَلَا يَرْحَمُنَا، وَحَوِّلْ حَالَنَا إِلَى أَحْسَنِ الْأَحْوَالِ، وَفَرِّجْ مَا نَزَلَ بِنَا مِنَ الْأَهْوَالِ، بِرَحْمَتِكَ يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ. اَللَّهُمَّ اجْعَلْ هَذَا البَلَدَ وَسَائِرَ البِلَادِ عَامَّةً آمِناً مُطْمَئِناًّ سَخَاءً رَخَاءً بِقُدْرَتِكَ يَا رَبَّ العَالَمِينَ. اَللَّهُمَّ انْصُرْ إِخْوَانَنَا اْلمُسْتَضْعَفِيْنَ فِي غَزَّةَ وَفِي فِلِسْطِينَ، وَفِيْ كُلِّ مَكَانٍ يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ. اَللَّهُمَّ بَدِّلْ خَوْفَهُمْ أَمْنًا، وَحُزْنَهُمْ فَرَحًا، وَهَمَّهُمْ فَرَجًا، يَا رَبَّ العَالَمِينَ. رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنيَا حَسَنَةً، وَفِي الآخِرَةِ حَسَنَةً، وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ.

عِبَادَ اللهِ، إِنَّ اللهَ يَأْمُرُ بِالعَدْلِ وَالإِحْسَانِ وَإِيتَاءِ ذِي القُرْبَى، وَيَنْهَى عَنِ الفَحْشَاءِ وَالمُنكَرِ وَالبَغْيِ، يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ، فَاذكُرُوا اللهَ العَظِيمَ يَذْكُرْكُمْ، وَاشْكُرُوهُ عَلَى نِعَمِهِ يَزِدْكُمْ، وَاسْأَلُوهُ مِن فَضْلِهِ يُعْطِكُم، وَلَذِكْرُ اللهِ أَكْبَرُ، وَاللهُ يَعْلَمُ مَا تَصْنَعُونَ.  

 

 


Islamic Religious Council of Singapore

Friday Sermon

21 February 2025 / 22 Syaaban 1446H

Refining Our Etiquette in Prayer

Dear blessed congregation,

Fear Allah s.w.t. by obeying all His commands and avoiding all His prohibitions. May we become successful believers in this world and the Hereafter. Amin, ya Rabbal ‘Alamin.

Respected congregation,

Consider this question: What role does adab or etiquette play in every act of worship we perform? If every pillar and condition of worship has been fulfilled, must we still emphasise adab in performing good deeds?

To answer this, reflect on the words of Abdullah Ibn Al-Mubarak r.h. who said: "Whoever neglects adab or etiquette will be deprived of the sunnah, and whoever neglects the sunnah will be deprived of the obligatory acts of worship."

This clearly shows how the scholars of the past were deeply concerned with adab in worship. In summary, adab makes a person more mindful of the sunnah in his worship. Similarly, those who uphold the sunnah are more likely to perform their obligatory deeds with a higher degree of perfection.

Therefore, let us observe adab when we individually beseech Allah s.w.t. Let us also uphold good adabwhen performing acts of worship collectively or in congregation.

Honourable brothers,

With the return of the blessed month of Ramadan at the end of next week, our mosques will once again be filled with various activities. The nights of Ramadan will be enlivened with Tarawih prayers, recitation of the Quran, and qiyamullail. In preparation, the sermons this week and next will focus on equipping us with the necessary knowledge and adab for welcoming Ramadan.

Allow the sermon today to remind us of some etiquettes in performing congregational prayers:

First: Presenting Oneself Neatly and Cleanly

Ensure that we dress in clean, modest, and pleasant clothing. The Prophet s.a.w. greatly emphasised this, especially for Friday prayers. Scholars like Imam As-Syafie r.h. explained further that this encouragement includes all acts of worship, particularly those performed in congregation.

Using pleasant fragrances can enhance our khusyukor focus in ṣalāh or prayer. Conversely, unpleasant odours – such as bad breath, the smell of cigarette, or perspiration – can distract oneself and others. Remember, this adab reflects not only respect for the house of Allah, but also consideration for fellow congregants.

Second: Praying with Calmness (ṭuma’nīnah) and Without Haste

In our eagerness to perform and increase our ṣalāh, we should not focus solely on the number of rak‘ahsperformed. It is equally important to maintain concentration or khuysu’ and calmness or ṭuma’nīnah in ṣalāh.

The Prophet s.a.w. once instructed a man to repeat his ṣalāh three times. He then explained the proper manner of performing ṣalāh, emphasising the importance of ṭuma’nīnah in each ruku‘ and prostration (sujud). (Narrated by Imam Al-Bukhari)

Third: Not Causing Disruption to Other Congregants

Once, while the Prophet s.a.w. was doing i‘tikaf in a mosque, he heard the Quran being recited loudly. He then advised:
"Know that each of you is beseeching his Lord, so do not cause disruption to one another." (Narrated by Abu Dawud)

Reflect, dear brothers: The Prophet s.a.w. was not reprimanding idle talk or meaningless actions, but rather, a loud and rather disruptive recitation of the noble Quran.

Let us evaluate our own norms and practices in the prayer space. For example, using or playing with our phones, or failing to turn on silent mode. What about wallpaper images featuring famous personalities, or even our own family members, which might distract anyone who sees them, particularly during the ruku‘? Likewise, clothing with words, phrases or images that could divert others' attention from ṣalāh should be avoided.

Fourth: Not Rushing to Leave After the Ṣalāh

The Prophet s.a.w. encouraged seeking forgiveness and engaging in dhikr or remembrance of Allah after the ṣalāh instead of leaving immediately. This is in line with Allah’s words in Surah An-Nisa, verse 104:

Which means: "And when you have completed the ṣalāh, remember Allah while standing, sitting, and lying down. And when you feel secure, establish the ṣalāh. Indeed, ṣalāh is a duty prescribed at appointed times for the believers."

As a mark of adab after ṣalāh, let us avoid immediately standing up and rushing out unless necessary. Likewise, resist the urge to reach for our phones immediately after the salam. Take a moment to lower our hearts with humility, seek forgiveness, and remember Allah, so that our faith remains steadfast within our hearts.

Respected Congregation,

Let us continue to enhance the quality of our worship, especially ṣalāh, in both its etiquette and execution. By observing these, may our worship become more complete, thus strengthening our faith and deepening our sense of servitude to Allah. Amin, ya Rabbal ‘Alamin.

أَقُوْلُ قَوْلِي هَذَا وَأَسْتَغْفِرُ اللهَ العَظِيْمَ لِي وَلَكُمْ، فَاسْتَغْفِرُوهُ إِنَّهُ هُوَ الغَفُوْرُ الرَّحِيْم.

 

 

Second Sermon

الحَمْدُ للهِ حَمْدًا كَثِيرًا كَمَا أَمَرَ، وَأَشْهَدُ أَن لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ سَيِّدَنَا مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ. اللَّهُمَّ صَلِّ وَسَلِّمْ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِهِ وَأَصْحَابِهِ أَجْمَعِينَ. أَمَّا بَعْدُ، فَيَا عِبَادَ الله، اِتَّقُوا اللهَ تَعَالَى فِيمَا أَمَرَ، وَانتَهُوا عَمَّا نَهَاكُم عَنْهُ وَزَجَرَ.

أَلَا صَلُّوا وَسَلِّمُوا عَلَى النَّبِيِّ الْمُصْطَفَى، فَقَدْ أَمَرَنَا اللهُ بِذَلِكَ حَيْثُ قَال فِي كِتَابِهِ العَزِيزِ: إِنَّ اللهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ يَـا أَيُّهَا الَّذِينَ ءَامَنُوا صَلُّوا عَلَيهِ وَسَلِّمُوا تَسْلِيمًا. اللَّهُمَّ صَلِّ وَسَلِّمْ وَبَارِكْ عَلَى سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ وَعَلَى آلِ سَيِّدِنَا مُحَمَّدٍ. 

وَارْضَ اللَّهُمَّ عَنِ الخُلَفَاءِ الرَّاشِدِينَ المَهْدِيِّينَ سَادَاتِنَا أَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ وَعُثْمَانَ وَعَلِيِّ، وَعَن بَقِيَّةِ الصَّحَابَةِ وَالقَرَابَةِ وَالتَّابِعِينَ، وَتَابِعِي التَّابِعِينَ، وَعَنَّا مَعَهُم وَفِيهِم بِرَحْمَتِكَ يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ. 

اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِلمُؤْمِنِينَ وَالمُؤْمِنَاتِ، وَالمُسْلِمِينَ وَالمُسْلِمَاتِ، الأَحْيَاءِ مِنهُم وَالأَمْوَاتِ. اللَّهُمَّ ارْحَمْنَا وَارْحَمْ وَالِدِينَـا وَارْحَمْ أُمَّةَ نَبِيِّنَا مُحَمَّدٍ أَجْمَعِينَ. اَللَّهُمَّ أَصْلِحْ وُلَاةَ أُمُوْرِنَا، وَوَفِّقْهُمْ لِمَا فِيْهِ صَلَاحُ الأُمَّةِ أَجْمَعِينَ. اللَّهُمَّ وَلِّ أُمُوْرَنَا خِيَارَنَا، وَلَا تُوَلِّ أُمُوْرَنَا شِرَارَنَا، وَارْفَعْ مَقْتَكَ وَغَضَبَكَ عَنَّا، وَلَا تُسَلِّطْ عَلَيْنَا بِذُنُوبِنَا مَنْ لَا يَخَافُكَ وَلَا يَرْحَمُنَا، وَحَوِّلْ حَالَنَا إِلَى أَحْسَنِ الْأَحْوَالِ، وَفَرِّجْ مَا نَزَلَ بِنَا مِنَ الْأَهْوَالِ، بِرَحْمَتِكَ يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ. اَللَّهُمَّ اجْعَلْ هَذَا البَلَدَ وَسَائِرَ البِلَادِ عَامَّةً آمِناً مُطْمَئِناًّ سَخَاءً رَخَاءً بِقُدْرَتِكَ يَا رَبَّ العَالَمِينَ. اَللَّهُمَّ انْصُرْ إِخْوَانَنَا اْلمُسْتَضْعَفِيْنَ فِي غَزَّةَ وَفِي فِلِسْطِينَ، وَفِيْ كُلِّ مَكَانٍ يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ. اَللَّهُمَّ بَدِّلْ خَوْفَهُمْ أَمْنًا، وَحُزْنَهُمْ فَرَحًا، وَهَمَّهُمْ فَرَجًا، يَا رَبَّ العَالَمِينَ. رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنيَا حَسَنَةً، وَفِي الآخِرَةِ حَسَنَةً، وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ.

عِبَادَ اللهِ، إِنَّ اللهَ يَأْمُرُ بِالعَدْلِ وَالإِحْسَانِ وَإِيتَاءِ ذِي القُرْبَى، وَيَنْهَى عَنِ الفَحْشَاءِ وَالمُنكَرِ وَالبَغْيِ، يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ، فَاذكُرُوا اللهَ العَظِيمَ يَذْكُرْكُمْ، وَاشْكُرُوهُ عَلَى نِعَمِهِ يَزِدْكُمْ، وَاسْأَلُوهُ مِن فَضْلِهِ يُعْطِكُم، وَلَذِكْرُ اللهِ أَكْبَرُ، وَاللهُ يَعْلَمُ مَا تَصْنَعُونَ. 

 


No comments:

Post a Comment

  ☆Tadabbur Kalamullah 19 Rabiul Akhir 1447H☆ هَـٰۤأَنتُمۡ هَـٰۤؤُلَاۤءِ حَـٰجَجۡتُمۡ فِیمَا لَكُم بِهِۦ عِلۡمࣱ فَلِمَ تُحَاۤجُّونَ فِیمَا...